Strafor (EPS) ve çevre: köpük geri dönüştürülebilir mi?

Evet, strafor (halk arasında köpük, teknik adıyla EPS) geri dönüştürülebilir: plastik kodu 6 olan polistirendir, temiz toplandığında öğütülüp eritilerek yeniden hammaddeye ya da başka plastik ürünlere çevrilir. Zorluk malzemede değil toplamadadır; hacminin yüzde 98'i hava olduğu için taşınması pahalıdır ve gıda bulaşığı olan parçalar geri dönüşüme alınmaz. Bu yazıda straforun nasıl geri dönüştürüldüğünü, hangi kutuya atıldığını, doğada ne kadar kaldığını, atık kodunu ve çevreye gerçekten zararlı olup olmadığını abartısız anlatıyoruz.

Strafor geri dönüştürülebilir mi?

Strafor köpük, polistiren adlı termoplastikten yapılır. Termoplastik, ısıtıldığında yumuşayıp yeniden şekil alabilen plastik demektir; bu yüzden strafor da yoğurt kabı ya da CD kutusuyla aynı hammaddeye geri çevrilebilir. Geri dönüşüm sembolündeki rakamı 6, harf kısaltması PS'dir. "Strafor geri dönüşmez" inancı malzemeden değil, ülkemizde ayrı toplama altyapısının her yerde bulunmamasından kaynaklanır.

Geri dönüşümü zorlaştıran iki gerçek vardır. Birincisi hacim: bir kamyon dolusu strafor birkaç yüz kilogram gelir, taşıma maliyeti malzemenin değerini aşar. İkincisi kirlilik: balık ve et kasası gibi gıda bulaşıklı parçalar, boya ve yapıştırıcı kalıntılı dekor parçaları ayrı işlem ister. Temiz ambalaj straforu (koli içi yuva, kutu, levha kırpıntısı) bu iki sorunu en az yaşayan gruptur.

Strafor nasıl geri dönüştürülür? 3 yöntem

Üretim tesislerinde ortaya çıkan temiz kırpıntı çoğunlukla üçüncü yolla, öğütülerek yeni bloğa belli oranda geri katılır. Sokaktan toplanan kirli strafor ise önce ayıklanır, sonra sıkıştırılır. "Strafor geri dönüşüm makinesi" aramalarının büyük bölümü bu kompaktörleri kastediyordur; küçük işletmelerin bunu satın alması gerekmez, toplayıcı firmalar hacim yeterliyse adresten alır.

Strafor hangi geri dönüşüm kutusuna atılır?

Evde ve iş yerinde temiz strafor köpük, plastik ambalaj atıklarıyla aynı kutuya gider: sarı ya da mavi renkli "ambalaj atığı" veya "plastik" kutusu. Üç koşula dikkat edin: parça temiz ve kuru olsun, mümkünse büyük parçalar kırılmadan konsun (ufalanan taneler ayrıştırma bandından kaçar) ve gıda bulaşığı olan kaplar önce durulansın. Belediyenin ayrı toplama düzeni yoksa kutu ve yuvaları biriktirip geri dönüşüm firmasına vermek daha doğrudur.

İşletmeler için ölçek farklıdır. Ayda birkaç metreküp strafor çıkaran bir e-ticaret deposu ya da mağaza, bölgesindeki plastik geri dönüşüm firmasıyla anlaşabilir; çoğu firma temiz straforu ücretsiz alır, bazıları hacme göre düşük bir bedel öder. Toplama sırasında strafor diğer plastiklerle karıştırılmamalı, yağmur almayan bir yerde bekletilmelidir.

Strafor doğada kaç yılda yok olur?

Dürüst cevap: kendiliğinden yok olmaz. Polistiren, kâğıt ve ahşap gibi mikroorganizmalar tarafından parçalanan bir malzeme değildir; toprakta ve suda onlarca yıl boyunca kimyasal olarak ayrışmadan kalır. Güneş ışığı yüzeyini kırılgan yapar ve parça ufalanır, ama bu ufalanma yok olma değildir; küçük taneler mikroplastik olarak çevrede dolaşmaya devam eder. Bu yüzden straforun doğaya bırakılması değil, toplanması esastır.

Aynı özellik doğru yerde avantajdır: toprak altındaki yalıtım levhası yıllarca çürümez, nemden bozulmaz ve işlevini korur. Malzeme kötü değildir; yanlış yere bırakıldığında sorun olur.

Strafor atık kodu nedir?

Atık beyanı yapan işletmeler için strafor, Atık Yönetimi Yönetmeliği'ndeki atık listesinde kullanım yerine göre kodlanır. Ambalaj olarak kullanılmış strafor 15 01 02 (plastik ambalaj) kodunu alır. İnşaat ve yıkımdan çıkan yalıtım straforu 17 02 03 (plastik) kodunda beyan edilir. Üretim firesi ise 07 02 13 (atık plastik) altında değerlendirilir. Kodların hiçbiri tehlikeli atık sınıfında değildir; boya, çözücü ya da kimyasalla kirlenmiş strafor ayrı değerlendirme ister. Kod seçiminde son söz atık yönetim danışmanınızın ve il çevre müdürlüğünündür.

Strafor çevreye zararlı mı? Artı ve eksileriyle

Bu sorunun tek kelimelik cevabı yoktur; straforun çevre hesabı kullanım ömrünün her aşamasında farklı çıkar.

Sonuç şudur: üretim ve kullanım aşamasında strafor, ağırlığına göre düşük çevre yükü taşıyan bir malzemedir; sorun ömür sonunda başlar ve toplama sistemiyle çözülür. Sağlık tarafındaki soruların cevabı (gıdaya temas, mikrodalga, yakma) strafor nedir rehberinde; yanma davranışı ve B1 sınıfı ise strafor yanıcı mıdır yazısında.

Strafor ve çevre: efsane mi, gerçek mi?

Ambalajda tekrar kullanım: geri dönüşümden önce gelen adım

Straforun çevre hesabında geri dönüşümden daha etkili bir adım vardır: aynı parçayı birden çok kez kullanmak. Kırılmadığı sürece bir strafor kutu, kavanoz yuvası ya da köşe koruyucu ikinci ve üçüncü gönderide de iş görür; iade ve değişim paketlerinde aynı yuva geri gelir. E-ticaret işletmeleri için bu, hem atık hem ambalaj maliyeti demektir. SFT Strafor'un ürettiği strafor kutular ve özel kesim yuvalar temiz kaldığı sürece tekrar kullanılabilir; koli içi dolgu köpüğü de birkaç gönderide yeniden kullanılır; kullanım ömrü bittiğinde ambalaj atığı olarak ayrı toplanır. Malzeme, ürün ve dansite bilgisi her ürün sayfasındaki teknik tabloda yazılıdır.

Tekrar kullanılabilir strafor ambalaj için teklif alın
Ürünü ve adedi yazın; kutu ya da yuva önerisiyle dönelim.

WhatsApp ile teklif alın

📞 +90 538 238 07 00

Strafor ve geri dönüşüm hakkında sık sorulan sorular

Strafor köpük geri dönüştürülebilir mi?

Evet. Polistiren (kod 6) termoplastiktir; temiz strafor sıkıştırılıp eritilerek granüle, öğütülerek hafif beton ve dolgu katkısına dönüştürülür.

Strafor hangi çöpe atılır?

Temiz ve kuru strafor plastik ambalaj atığı kutusuna (sarı/mavi) atılır. Gıda bulaşığı olan kaplar durulanmalı; ayrı toplama yoksa biriktirip geri dönüşüm firmasına verilmelidir.

Strafor doğada çürür mü?

Hayır. Biyolojik olarak parçalanmaz, onlarca yıl ayrışmadan kalır; güneşle ufalanıp mikroplastiğe dönüşür. Bu yüzden doğaya bırakılmaz, toplanır.

Strafor tabak ve bardak geri dönüştürülebilir mi?

Malzeme olarak evet, ama gıda bulaşığı yüzünden çoğu toplama sistemi bunları kabul etmez. Ambalaj straforu (yuva, kutu, levha) geri dönüşüme çok daha uygundur.

Strafor atık kodu kaç?

Ambalaj straforu 15 01 02 (plastik ambalaj), inşaat kaynaklı strafor 17 02 03 (plastik), üretim firesi 07 02 13 (atık plastik). Kirlenmiş parçalar ayrı değerlendirilir.

Strafor üretimi ozon tabakasına zarar verir mi?

Hayır. Şişirici gaz pentandır; ozon tabakasını incelten CFC türü gazlar EPS üretiminde uzun yıllardır kullanılmamaktadır.

Atık strafor satılır mı, alan firmalar var mı?

Temiz ve hacmi yeterli strafor için plastik geri dönüşüm firmaları adresten alım yapar; çoğu ücretsiz alır, bazıları düşük bir bedel öder. Kirli ve karışık strafor genellikle kabul edilmez.

Strafor yakılabilir mi?

Hayır. Açık ateşte yakılan strafor zararlı duman çıkarır. Kullanım ömrü biten strafor yakılmaz, geri dönüşüme verilir.

Strafor kutu kaç kez kullanılabilir?

Kırılmadığı ve temiz kaldığı sürece birden çok gönderide kullanılabilir; sayı ürünün ağırlığına ve taşıma koşullarına bağlıdır. Tekrar kullanım, geri dönüşümden daha büyük çevre kazancı sağlar.

Sonuç

Strafor geri dönüştürülebilir, ozon tabakasına zarar vermez ve yüzde 98'i havadır; ama doğada çürümez ve toplanmadığında mikroplastiğe dönüşür. Yani strafor ne "çevre düşmanı" ne de "sorunsuz" bir malzemedir: doğru yerde, doğru kadar ve sonunda toplanarak kullanıldığında çevre yükü düşük; sokağa bırakıldığında yüksektir. İşletme için üç adım sırayla şudur: aynı ambalajı tekrar kullanmak, temiz straforu ayrı biriktirmek ve hacim oluşunca geri dönüşüm firmasına vermek.